Szkolenie z pierwszej pomocy w przedszkolu i żłobku — czym różni się od firmowego

W żłobku obowiązek jest jednoznaczny i wynika wprost z ustawy. Opiekun oraz wolontariusz są zobowiązani do odbycia co 2 lata szkolenia z udzielania dziecku pierwszej pomocy, a szkolenie to nieodpłatnie zapewnia podmiot prowadzący żłobek lub klub dziecięcy. Wolontariusz musi je odbyć jeszcze przed rozpoczęciem pracy z dziećmi. Analogiczny wymóg — szkolenie sprzed nie więcej niż dwóch lat — dotyczy też dziennego opiekuna.

To ważna różnica względem większości innych miejsc pracy, gdzie przepisy nie podają ani częstotliwości, ani nazwy kursu. W opiece nad dziećmi do lat trzech ustawodawca uznał, że dwuletni cykl i konkretny zakres — udzielanie pierwszej pomocy dziecku — są na tyle istotne, że zapisał je w ustawie.

W przedszkolu podstawa jest mniej dosłowna, ale kierunek ten sam. Przedszkola publiczne i niepubliczne działają w systemie oświaty jako placówki, a przepisy o bezpieczeństwie i higienie w szkołach i placówkach nakazują przeszkolenie pracowników w zakresie udzielania pierwszej pomocy oraz wyposażenie pomieszczeń w apteczki z instrukcją. Nowelizacja rozszerzyła obowiązek przeszkolenia z wąskiej grupy nauczycieli na wszystkich pracowników.

Niezależnie od tego, jak zakwalifikuje się formalną podstawę, sam zestaw zdarzeń w przedszkolu jest argumentem mocniejszym niż każdy przepis. Dominują zadławienia, urazy na placu zabaw, upadki z wysokości własnej i sprzętu, drgawki gorączkowe oraz reakcje alergiczne — w tym u dzieci ze znanym rozpoznaniem, których rodzice zostawiają placówce zalecenia. To zdarzenia, które prędzej czy później wystąpią, a personel musi umieć na nie zareagować, zanim dojedzie zespół ratownictwa medycznego.

Najważniejsza różnica dotyczy przyczyny zatrzymania krążenia. U dorosłego jest nią najczęściej problem z sercem; u dziecka — niedotlenienie. To odwraca priorytety: u dzieci resuscytację rozpoczyna się od oddechów ratowniczych, a nie od samych uciśnięć, i inne są proporcje. Kto zna wyłącznie schemat dla dorosłego, w zdarzeniu z dzieckiem zareaguje nieoptymalnie.

U niemowlęcia dochodzą różnice czysto fizyczne. Uciśnięcia klatki wykonuje się dwoma palcami lub techniką kciuków, a głowę układa w pozycji neutralnej — nie odgina się jej jak u dorosłego. Odrębne jest też postępowanie przy zadławieniu: u niemowlęcia to naprzemienne uderzenia międzyłopatkowe i uciśnięcia klatki w ułożeniu na przedramieniu, bez chwytu stosowanego u starszych dzieci i dorosłych. Opis słowny tu nie wystarcza — liczy się ułożenie rąk i pewność ruchu, którą daje tylko powtórzenie na fantomie.

Na szkoleniach dla żłobków najczęściej korygujemy jedno: odginanie głowy niemowlęcia tak, jak robi się to u dorosłego, żeby udrożnić drogi oddechowe. U niemowlęcia ten ruch działa odwrotnie — zamyka drogi oddechowe zamiast je otworzyć. Prawidłowa jest pozycja neutralna głowy. To pozornie drobiazg, a decyduje o tym, czy oddechy ratownicze w ogóle dotrą do płuc.

Drugi powracający temat to drgawki gorączkowe. Dla personelu to jedna z najbardziej stresujących sytuacji, a właściwe postępowanie jest w gruncie rzeczy proste: zabezpieczyć dziecko przed urazem, nie wkładać niczego do ust, mierzyć czas napadu i wiedzieć, kiedy wezwać pomoc. Bez przećwiczenia tej wiedzy w praktyce trudno ją odtworzyć, gdy napad dzieje się naprawdę. Dlatego nie poprzestajemy na omówieniu — odgrywamy scenariusz.

Czy szkolenie z pierwszej pomocy w żłobku jest obowiązkowe?

Tak. Opiekun i wolontariusz odbywają co 2 lata szkolenie z udzielania dziecku pierwszej pomocy, zapewniane nieodpłatnie przez podmiot prowadzący (ustawa o opiece nad dziećmi do lat 3, art. 18a). Wolontariusz — przed rozpoczęciem pracy.

Czym resuscytacja dziecka różni się od dorosłego?

U dzieci najczęstszą przyczyną jest niedotlenienie, więc zaczyna się od oddechów ratowniczych i inne są proporcje. U niemowlęcia uciska się dwoma palcami lub kciukami, a głowę układa neutralnie.

Co robić przy drgawkach gorączkowych?

Zabezpieczyć przed urazem, nie wkładać nic do ust, mierzyć czas napadu, po nim ułożyć w pozycji bezpiecznej. Wezwać pomoc przy długim lub powtarzającym się napadzie, problemach z oddychaniem lub gdy to pierwszy napad.

Czy przedszkole ma obowiązek szkolić pracowników?

Przedszkole jako placówka oświatowa podlega przepisom o BHP w szkołach i placówkach, które nakazują przeszkolenie pracowników z pierwszej pomocy i wyposażenie w apteczki. Program dobieramy do wieku dzieci na szkoleniach z pierwszej pomocy.